Wat is jeuk eigenlijk?
Jeuk is een van de meest voorkomende huidproblemen. Veel huidziektes en ook algemene ziekten gaan in meer of minder mate gepaard met jeuk. De medische definitie van jeuk is: de huidsensatie die uitlokt tot krabben. Soms kan dat krabben zo erg zijn dan er grote wonden of krabbulten door ontstaan.
Vroeger dacht men dat jeuk een lichte vorm van pijn prikkeling van de huidzenuwen was. Het blijkt echter dat er specifieke ‘jeukzenuwen’ in de huid aanwezig zijn. Deze zenuwen liggen op de grens van de opperhuid en de lederhuid. De zenuwen kunnen worden geprikkeld door verschillende eiwitten zoals histamine, neuropeptiden en prostaglandinen. Deze stoffen komen vooral vrij bij ontstekingen van de huid, waardoor het afweerapparaat wordt gestimuleerd. Veel huidaandoeningen met rode huiduitslag geven daarom jeuk.
Er zijn zeer veel huidaandoeningen die jeuk veroorzaken. Meestal zijn deze huidziekten op grond van hun uiterlijke kenmerken herkenbaar. Veel huidaandoening worden gekenmerkt door jeuk: eczeem, uitdroging van de huid, urticaria (netelroos, galbulten), insektenbeten, schurft, prurigo. Bij deze aandoening wordt veel gekrabd aan de huid. Dat maakt het overigens in de meeste gevallen alleen maar erger.
Andere huidaandoeningen zoals psoriasis, lichen planus en ook spataderen gaan vaak gepaard met jeuk, echter hierbij worden minder vaak krabeffecten gezien.
Wanneer de oorzaak van de jeuk niet direct duidelijk is, worden er aanvullende onderzoek door de arts gedaan of er sprake is van een inwendige oorzaak, zoals diabetes, nierinsufficiëntie, leverstoornissen, schildklierproblemen. Ook medicijnen kunnen jeuk veroorzaken, zonder duidelijke huidafwijkingen.
Tot slot zijn er mensen die veel jeuk hebben zonder dat er duidelijke huidafwijkingen zijn (behalve krabeffecten) en zonder dat er een algehele ziekte (zoals diabetes, of nierinsufficientie) aan ten grondslag ligt. Men noemt dat dan pruritus. Een speciale vorm van pruritus is pruritus brachioradialis, omdat die specifiek maar aan 1 arm of aan beide armen optreedt. Bij oude mensen met jeuk zonder verklarende oorzaak wordt wel van pruritus senilis gesproken
Wat is de behandeling bij jeuk?
Indien de oorzaak bekend is wordt die natuurlijk behandeld. Dan zal het ook beter gaan met de jeuk. Jeuk zelf kan symptomatisch worden behandeld, bijvoorbeeld met menthol. Menthol gel heeft dan de voorkeur boven poeder. Indien dat niet voldoende verlichting geeft kan worden behandeld met een corticosteroïdcrème, al dan niet ondersteund met een antihistaminica pilletje. Het best tegen jeuk werken de antihistaminica waarvan je een beetje suf wordt, zoals hydroxyzine of polaramine. Deze moeten dan wel ingenomen worden voor het slapen gaan, dan is het niet erg als je een beetje suf wordt. De volgende ochtend heb je meestal geen last meer van de sufheid. De pillen zorgen vaak weer voor een goede nachtrust.
Tot slot: jeuk is erg psychisch beïnvloedbaar. Als iemand tegenover je begint te krabben over zijn hele lichaam of een verhaal vertelt over jeukende beestjes dan krijg je zelf ook al jeuk. Als je constant met de jeuk bezig bent, lijkt het vaak alsof de jeuk alleen maar steeds erger wordt. Krabben maakt het ook alleen maar erger. Beter is het dan om de jeuk zo veel mogelijk te proberen te negeren, al dan niet met behulp van anti-jeukmiddelen.
{mosmodule module=Dermatoloog nodig?}