Lichen planus

Bij lichen planus zijn er kleine, jeukende, roodbruine plekken, meestal enkele mm groot, vaak aan onderarmen en onderbenen, soms verspreid over het gehele lichaam. Bij lichen planus op de voet zijn er kleine, jeukende, roodbruine papeltjes, meestal enkele mm groot, op de voetrug. Bij lichen planus aan geslachtsdelen zijn er kleine, jeukende, roodbruine plekken, meestal enkele mm groot op de kleine schaamlippen cq eikel en/of voorhuid. Bij lichen planus aan de handen zijn er kleine, jeukende, roodbruine plekken, meestal enkele mm groot, soms samenvloeien tot grotere plekken. Ze hebben vaak een wat glanzend aspect. Er kan schilfering bij zijn maar dat hoeft niet.

Lichen planus

 Wat is lichen planus?
Lichen planus is een ziekte van de huid of slijmvliezen (mond of geslachtsdelen). Lichen planus kan
op alle leeftijden voorkomen, maar komt iets meer voor bij vrouwen dan bij mannen. De leeftijd
waarop lichen planus het meest voorkomt, is voor mannen rond het 30ste levensjaar en voor vrouwen
rond het 50ste levensjaar.

Image

 

 

 

 
Meer foto's lichen planus, klik hier


Hoe krijgt u lichen planus?

Waarom iemand lichen planus krijgt is niet bekend. Soms is de oorzaak wel bekend en ontstaat lichen
planus door het gebruik van medicijnen. Dan krijgt men lichen planus vooral op de huid en bijna nooit
in de mond of bij de geslachtsdelen. Deze medicijnen zijn vaak pijnstillers (NSAID’s, zoals ibuprofen
en diclofenac) en medicijnen tegen hoge bloeddruk of hartaandoeningen (bètablokkers en ACEremmers).
Ook door erfelijke factoren en bepaalde virussen zou u lichen planus kunnen krijgen. Het is mogelijk
dat door stress de lichen planus erger wordt. Lichen planus in de mond kan soms ook veroorzaakt
worden door het materiaal dat een tandarts gebruikt. Vooral door amalgaam, composiet, kobalt, kwik
en goud kunt u afwijkingen aan het slijmvlies in de mond krijgen (zie ook de folderteksten
‘Composieten’ en ‘Kobalt’). Als u een ingreep bij de tandarts krijgt, is het verstandig even te vragen
welk materiaal de tandarts hierbij gebruikt. Dit kunt u dan aan uw arts vertellen.


 Welke klachten geeft lichen planus en hoe ziet lichen planus eruit?
Lichen planus van de huid
Als u lichen planus op uw huid heeft, ziet u groepjes kleine paars-rode glanzende bultjes die aan de
bovenkant plat zijn. Soms zijn hier witte strepen in te zien (striae van Wickham). Deze platte bultjes
ziet u vooral op de binnenkant van de polsen, onderarmen, onderkant van de rug, nek en enkels. De
bultjes geven soms een branderige jeuk of pijn.
Een kenmerk van lichen planus is, dat op de plaats waar de huid beschadigd is een nieuwe lichen
planus plek kan ontstaan (Koebner fenomeen).
Lichen planus van de slijmvliezen
Ongeveer de helft van de mensen met lichen planus van de huid heeft ook in de mond en op de
geslachtsdelen lichen planus. Het is ook mogelijk om alleen lichen planus in de mond of op de
geslachtsdelen te hebben en niet op de huid. U hebt dan witte strepen aan beide kanten van de
wangen, op het tandvlees of op de tong. Daarnaast wordt lichen planus soms ook in de slokdarm,
rondom de anus, in de neus of bij de ogen gezien.
Het kan zijn dat u hier niets van merkt. Maar lichen planus op de slijmvliezen kan soms erg pijnlijk zijn,
vooral wanneer er wondjes aanwezig zijn. U kunt dan bijvoorbeeld last hebben dat uw tandvlees snel
kan gaan bloeden.
Als u lichen planus heeft bij de geslachtsdelen kan dit branderigheid en pijn bij seksueel contact
(vooral bij vrouwen) geven.
Andere vormen van lichen planus
- Lichen planus van de nagels: dit komt bij ongeveer 10% van de patiënten voor. Er zijn dan aan
de nagels ribbeltjes, gleufjes of spleten te zien
- Lichen planopilaris: dit is lichen planus van de haarzakjes op het hoofd waardoor u (blijvend)
haarverlies kunt krijgen.


 Is lichen planus besmettelijk?
Nee, geen enkele vorm van lichen planus is besmettelijk.


Hoe weet uw arts of u lichen planus heeft?
Uw arts kan aan de plekken zien of u lichen planus heeft. Alleen bij twijfel is het nodig om een klein
stukje huid weg te nemen (biopt). Hiervoor wordt uw huid verdoofd op de plaats waar het stukje huid
wordt weggenomen.


Wat is de behandeling?
Lichen planus van de huid
Behandeling van lichen planus is alleen nodig als u er klachten van heeft. Voor lichen planus van de
huid krijgt u meestal een corticosteroïd-zalf van uw arts. Deze zalf zorgt ervoor dat de huid beter wordt
en dat de jeuk minder wordt. Voor meer informatie hierover zie ook de folder ‘Corticosteroïden voor de
huid’. Als de lichen planus uitgebreid op de huid aanwezig is, worden sterkere middelen gegeven die
de ontsteking verminderen. Voorbeelden hiervan zijn prednison, acitretine of ciclosporine. Ook wordt
er weleens gekozen voor een behandeling met ultraviolet licht.
Lichen planus in de mond of op de geslachtsdelen
Behandeling van lichen planus in de mond of op de geslachtsdelen is alleen nodig als u er klachten
van heeft. Net als bij de huidafwijkingen worden producten met corticosteroïden gebruikt. Voor een
behandeling van afwijkingen in de mond worden vaak speciale ‘plakzalven’, gels, sprays of
mondspoelingen gebruikt. Als de producten met corticosteroïden onvoldoende werken, kan
tacrolimuszalf, pimecrolimus-zalf of tretinoïne-vloeistof worden voorgeschreven.


 Wat kunt u zelf nog doen?
- Probeer uw huid zo min mogelijk te beschadigen, want in beschadigde huid kan een nieuwe
lichen planus plek ontstaan
- Als u last heeft van lichen planus in uw mond, kunnen bepaalde voedingsmiddelen uw klachten
verergeren. Denkt u hierbij aan sterk gekruid eten, citrusvruchten, tomaten, cafeïne-houdende
dranken zoals koffie en cola, knapperig voedsel zoals toast en chips. Als u het gevoel heeft dat
dit zo is, kunt u deze producten beter vermijden
- Het is belangrijk om bij lichen planus in de mond regelmatig naar de tandarts of mondhygiëniste
te gaan, omdat de lichen planus het gebit en het tandvlees kan beschadigen
- Controleer uw slijmvliezen regelmatig. Als u zelf een bult ontdekt die snel groter wordt, of als er
een wond ontstaat die niet geneest, is het belangrijk om deze te laten controleren door uw arts.

 Kunt u door lichen planus kanker krijgen?
Het komt bijna niet voor dat u van lichen planus op de huid huidkanker krijgt. Als u lichen planus in de
mond heeft, is er een kleine kans dat u hierdoor mondkanker krijgt (dit komt minder dan 0.5% per jaar
voor bij de mensen die lichen planus hebben).
Het is extra belangrijk om te stoppen met roken en minder alcohol te gebruiken om dit risico te
verminderen. Bij lichen planus op de geslachtsdelen is er een kleine kans dat er huidkanker in de lichen planus plek ontstaat.

Is lichen planus te genezen of blijft u er altijd last van houden?
Het is niet mogelijk om door behandeling de lichen planus te genezen. Behandeling kan er wel voor
zorgen dat de klachten minder worden. Als u lichen planus op de huid heeft, is de kans groot dat uw
klachten binnen 2 jaar vanzelf verdwijnen.
Tijdens de behandeling en ook als de lichen planus spontaan over is gegaan, ziet u vaak nog
donkerbruine vlekken op uw huid. Deze vlekken zullen meestal in de loop van de tijd vanzelf
verdwijnen.
Na genezing kan lichen planus terugkomen, ook als u al jaren geen klachten meer heeft. Waarom dit
gebeurt, is onbekend.
Als u lichen planus in de mond of bij de geslachtsdelen heeft, geneest dit helaas meestal niet
spontaan. U kunt dan lang klachten houden zoals branderigheid en pijn, vooral bij de geslachtsdelen.
Als u hierdoor seksuele problemen krijgt, is het verstandig om dit aan uw arts te vertellen. Als het
nodig is kan de arts u doorsturen naar een speciale therapeut zoals een psychotherapeut of
seksuoloog.


 Meer informatie
Er is een Lichen Planus Vereniging Nederland, zie www.lichenplanus.nl. Op deze website kunt u meer
over lichen planus lezen.

 

© Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie - Versie 18-11-2014

Bij het samenstellen van deze informatie is grote zorgvuldigheid betracht. De Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie wijst desondanks iedere aansprakelijkheid af voor eventuele onjuistheden of andere tekortkomingen in de aangeboden informatie en voor de mogelijke gevolgen daarvan.